Xuân trên những ngôi làng cổ ở An Huy

Từng được biết đến với cái tên Huy Châu, khu vực phía nam của An Huy (安徽) được định hình bởi dãy Hoàng Sơn hùng vĩ. Những đỉnh núi này thường bị mây và sương bao phủ, khiến ta có cảm giác như đang ngắm nhìn một bức tranh thủy mặc. Nép mình giữa vùng núi non trùng điệp đó là những cổ trấn đầy thi vị. Phần lớn được lập nên trong thời kì phong kiến do những thương nhân giàu có, hay quan chức hồi hương.

Với con mắt tinh tường, người Huy Châu đã xây dựng nên những ngôi làng với kiến trúc hợp phong thủy, hài hòa với môi trường xung quanh. Nhà thường có phần đầu hồi nhô cao để ngăn lửa cháy lan. Mái nhà thì lợp ngói xanh đen, trong khi phần tường được sơn trắng. Nội thất cũng không quá cầu kì, chủ yếu làm từ gỗ. Vẻ đẹp mộc mạc của căn nhà được tôn lên mỗi độ xuân về do nó tương phản với sắc vàng của hoa cải nở rộ muôn nơi.

Thành lập vào năm 1131 bởi một vị tướng đời Tống, Hoành Thôn – một Di sản Văn hóa Thế giới – là một trong những ngôi làng Huy Châu đẹp nhất còn sót lại. Cổ trấn này được bảo tồn rất tốt, với khoảng hơn 150 công trình được giữ gìn nguyên trạng. Nhìn từ bên ngoài, những căn nhà này trông khá bình thường, chỉ có một vài khung cửa nhỏ. Nhưng bước qua bậc cửa được trang trí tinh xảo, ta sẽ nhận ra kiến trúc độc đáo bên trong. Thông thường, một căn nhà Huy Châu có một giếng trời, xung quanh là những gian phòng. Tuy nhiên số lượng phòng và sân trong có thể thay đổi tùy theo nhu cầu.

Tất cả rường, cột, cửa, ván tường, đồ nội thất đều được làm từ gỗ, chạm khắc cầu kì với họa tiết hình hoa, linh vật hoặc khung cảnh thường nhật. Một vài dinh thự còn bài trí phù điêu, thư pháp và đồ gốm sứ. Những thứ này mang lại vẻ đẹp tinh tế cho căn nhà, đồng thời thể hiện địa vị và tiềm lực kinh tế của gia chủ.

Hoành Thôn không chỉ có kiến trúc độc đáo. Nơi đây còn nổi tiếng bởi quy hoạch theo hình “con trâu” – một biểu tượng của sự trù phú. Phần đầu là một ngọn đồi gần làng với hai cây bạch quả trăm tuổi làm sừng. Bốn chiếc cầu dẫn vào làng là chân, và những căn nhà là phần thân. Xuyên suốt qua những căn nhà là hệ thống kênh dẫn nước tượng trưng cho ruột. Và nước tập hợp lại ở hai hồ hình bán nguyệt là cơ quan nội tạng. Cách quy hoạch độc đáo này mang đậm tính truyền thống, thể hiện sự hòa hợp giữa tự nhiên và con người.

Một trong những cổ trấn đẹp nhất An Huy.

Chỉ cách Hoành Thôn khoảng 2 km về phía Tây Bắc, Lữ Thôn được biết đến với nghề chạm khắc gỗ – một trong ba nghệ thuật trang trí từng nổi tiếng ở Huy Châu. Tại đây, những cột gỗ, xà nhà, hay cửa sổ thông thường đều hóa thành tuyệt tác chạm khắc nhiều tầng nhiều lớp. Một vài chỗ còn phức tạp đến mức có chín lớp và mất hàng năm để hoàn thành. Họa tiết vẫn mang những chủ đề truyền thống như hoa lá, linh thú, khung cảnh thường nhật, và những biểu tượng may mắn hay hạnh phúc.

Lữ Thôn được đặt theo tên của một thương nhân họ Lữ giàu có, sau trở thành quan lại trong triều đình nhà Thanh. Ngôi làng tọa lạc ở nơi hợp lưu của hai dòng sông nhỏ, với khoảng 49 căn nhà cổ được bảo tồn. Hoàng tráng nhất trong số đó là dinh thự nhà họ Lữ, nơi ông từng chung sống với sáu người vợ và 24 người con. Xung quanh cổ trấn là những cánh đồng hoa cải rộng lớn, nơi trở thành “biển vàng” mỗi dịp xuân về.

Tuy ngày nay thuộc tỉnh Giang Tây, Lý Khanh Thôn có chung đặc điểm văn hóa và kiến trúc với những cổ trấn ở An Huy. Nơi đây nổi tiếng với cảnh phố thị xưa đầy màu sắc, bao gồm những dinh thự, vọng lâu và những chiếc cầu đá. Chúng kết hợp hài hòa với cảnh quan thiên nhiên. Ví dụ như một dòng kênh, những cánh đồng hoa cải nở rộ, và những cây căm-xe trăm tuổi.

Bên cạnh khung cảnh tuyệt mĩ, Lý Khanh Thôn còn được biết đến như cái nôi học thuật của Huy Châu, với 16 tiến sĩ, 32 quan huyện, và 92 học giả xuất thân từ ngôi làng này. Và vị trí cao nhất mà họ từng đạt được là chức quan ngũ phẩm trong triều đình. Đa phần đều mang họ Lý – dòng họ đã lập nên cổ trấn bình yên này.