Có một Bangkok xưa ở đảo Rattanakosin

Tuy được gọi là đảo nhưng Rattanakosin ở bờ Đông sông Chao Phraya được ngăn cách với thành phố Bangkok chỉ bằng một vòng kênh. Trước đây, vòng kênh này được đào để làm hào bảo vệ cho cung điện hoàng gia. “Hòn đảo” được lập nên vào năm 1782 bởi Vua Rama I và là nơi đặt triều đình của Vương quốc Xiêm trong suốt thế kỉ 18 và 19, thay cho kinh đô Thonburi, ở bờ bên kia.

Do từng là trung tâm quyền lực, nên không có gì ngạc nhiên khi Ko Rattanakosin là một trong những khu vực đẹp và giàu giá trị lịch sử nhất ở thành phố Bangkok. Nơi đây có những dinh thự xa hoa cho hoàng gia và sứ thần, kèm theo đó là những đền đài nguy nga. Nhưng có lẽ không công trình nào vượt qua được Cung điện Hoàng gia – nơi ở của các đời vua Xiêm cho đến năm 1925, đặc trưng bởi kiến trúc phức hợp, pha trộn truyền thống Thái với các yếu tố phương Tây và Trung Hoa.

Bao quanh bởi những bức tường trắng toát, Cung điện Hoàng gia là một phức hợp rộng lớn, trải rộng gần 22ha trên đảo Rattanakosin. Quần thể bao gồm một loạt những cung điện, đền tháp lộng lẫy, khảm đá đủ sắc màu rực rỡ. Việc xây dựng bắt đầu vào năm 1782, đánh dấu sự hình thành của vương quốc Rattanakosin và lấy cảm hứng từ cung điện hoàng gia ở Ayutthaya.

Mỗi chi tiết trong hoàng cung, từ cánh cửa, chạm đầu mái, đến vô vàn những họa tiết trang trí, đều thể hiện sự giao thoa giữa nhiều nền văn hóa, tạo nên một phong cách nghệ thuật riêng gọi là Rattanakosin, hay Bangkok xưa. Ngày nay, cung điện chỉ được sử dụng trong những dịp đặc biệt. Nhưng quần này thể vẫn hấp dẫn du khách bởi vẻ đẹp huy hoàng của một trong những vương triều lâu đời nhất ở Đông Nam Á.

Trong số những kiến trúc tráng lệ của hoàng cung, Wat Phra Kew, hay chùa Phật Ngọc, được xem là khu vực linh thiêng nhất. Nơi đây lưu giữ một tượng Phật màu xanh thẫm cao 66 cm, trong tư thế tòa sen và khoác áo tràng lộng lẫy làm từ vàng và đá quý, được đưa về Bangkok từ Vientiane sau cuộc chinh phạt của quân Xiêm vào thế kỉ 18. Tương truyền, bức tượng sẽ mang lại thịnh vượng cho quốc gia nào sở hữu nó, dẫn đến cái tên Rattanakosin, có nghĩa là nơi Phật Ngọc ngự trị – được đặt cho vương quốc mới thành lập. Chỉ có các vị vua, và nếu họ vắng mặt, là các thái tử mới được phép chạm vào tượng. Tuy gọi là Phật Ngọc, nhưng thực chất tượng làm từ thạch anh xanh.

Tượng Phật Ngọc được đặt trong một đại điện trang hoàng lộng lẫy, với từng chi tiết đều được làm thủ công. Xung quanh là một bức tường cẩm thạch được trang trí bởi 178 bức bích họa có từ thế kỉ 18. Đây là bích họa về Ramakian – phiên bản Thái Lan của sử thi Ấn Độ Ramayana. Một điểm thú vị nữa là tuy rộng lớn nhưng Wat Phra Kew không hề có khu nhà ở cho sư sãi mà chỉ có các đền tháp. Lí do là vì chùa được xây trong khuôn viên hoàng cung, và khởi nguồn cũng là một gian thờ chỉ dành cho hoàng thất. Sau này khi hoàng cung mở cửa cho công chúng thì chùa mới trở thành một điểm hành hương cho Phật tử trên khắp Thái Lan.

Chỉ cách hoàng cung vài bước chân là chùa Wat Pho, một trong những ngôi chùa nổi tiếng nhất thành phố Bangkok. Nó được xây vào thế kỉ 16, trong giai đoạn cuối của thời kì Ayutthaya, nhưng đến năm 1788 thì được tôn tạo lại bởi Vua Rama I. Tuy nhiên, phải mất đến 50 năm sau, thì chùa mới có hình dáng hiện tại. Chính Vua Rama III là người đã cho mở rộng và trùng tu toàn diện quần thể đền chùa này. Vị vua này cũng đã biến chùa trở thành trường đại học đầu tiên của Bangkok, dạy sinh viên về văn học, tôn giáo, y thuật truyền thống và thậm chí là nghệ thuật mát-xa Thái.

Quần thể chùa nổi tiếng nhất Bangkok.

Giống như hoàng cung, Wat Pho cũng bao gồm một loạt những sân trong kết nối với nhau, thờ phụng hơn 1.000 bức tượng Phật với kích cỡ, dáng hình khác nhau. Chúng tạo tiền đề dẫn dắt ta đến điểm hấp dẫn nhất của Wat Pho – bức tượng Phật Nằm khổng lồ, dài 46m và cao gần 15m. Pho tượng được dát hàng triệu lá vàng, thể hiện hình ảnh Đức phật đang chìm vào cõi Niết-bàn. Phần lòng bàn chân cũng là một tuyệt tác khảm xà cừ mô tả chi tiết 108 tướng tốt của Đức Phật theo phong cách Trung Hoa và Ấn Độ.

Bên cạnh những tượng Phật, Wat Pho còn có những bảo tháp khảm sành sứ. Chúng mang nhiều màu sắc rực rỡ và hoa văn tinh tế, và được dùng để tưởng niệm những vị quân vương của triều đại Chakri, triều đại đang trị vì vương quốc Thái Lan. Trong khu quần thể này còn có những tiểu cảnh mang phong cách Trung Hoa, với bonsai, cây kiểng và những tượng đá mang nhiều hình dạng thú vị.

Nằm ở rìa phía Bắc của đảo Rattanakosin, Bảo tàng Quốc gia Bangkok được thành lập bởi Vua Rama V vào cuối thế kỉ 19 nhằm lưu giữ bộ sưu tập cổ vật của cha ông, Vua Rama IV. Theo thời gian, nơi đây dần phát triển với bộ sưu tập ngày càng phong phú, thuộc hàng nhất nhì ở khu vực Đông Nam Á. Bảo tàng tọa lạc trong khuôn viên của dinh phó vương cũ, với bố cục và lối kiến trúc pha trộn nhiều nền văn hóa giống như Cung điện Hoàng gia. Tuy nhiên, phong cách trang trí thì đơn giản hơn nhiều, thể hiện vị thế thấp hơn của phó vương.

Bảo tàng trưng bày một số lượng lớn cổ vật sưu tầm trong suốt lịch sử đa dạng của vương quốc Thái Lan, từ thời tiền sử, thời Sukhothai, Ayutthaya và đến thời kì Bangkok hiện tại. Các vật phẩm trưng bày bao gồm đồ sành sứ, mặt nạ, phục trang, đồ gỗ, vàng bạc, vũ khí, và những vật biểu hiện cho hoàng quyền. Bên cạnh đó, còn có những cỗ xe tang trang hoàng lộng lẫy, và cả ngai vàng của Vua Taksin, người đã dời thủ đô của vương quốc Xiêm từ Ayutthaya về thành phố Bangkok ngày nay (nhưng ở bờ bên kia của sông Chao Phraya).

Một công trình ấn tượng khác trên đảo Rattankosin là Wat Suthat – một trong những ngôi chùa lâu đời và danh giá nhất Bangkok. Chùa có lịch sử từ trước thời kì Rattanakosin, nhưng được Vua Rama I cho khởi công xây dựng lại vào năm 1807. Nhưng chùa chỉ được hoành thành vào 40 năm sau đó, dưới triều đại của Vua Rama III. Wat Suthat giữ cấp bậc cao nhất trong hằng hà sa số những ngôi chùa ở Thái Lan (chỉ có tám ngôi chùa ở cấp bậc này) vì chùa có mối liên hệ mật thiết với các giáo sĩ Brahmin, người sẽ tổ chức nhiều nghi lễ quan trọng cho hoàng gia.

Không chỉ thế, Wat Suthat còn được biết đến với bức tượng Prha Si Sakayamuni. Cao 8m, đây là bức tượng đồng lớn nhất còn sót lại từ thời Sukhothai, được đúc ở kinh đô đầu tiên của Vương quốc Xiêm vào khoảng thế kỉ 14. Bức tượng được mạ vàng óng ánh, tương phản với bích họa lớn phủ kín đại điện. Bức tranh rất chi tiết, với màu sắc ấn tượng, mô tả tam giới trong đạo Phật. Ngay bên ngoài chùa là một xích đu bằng gỗ cao 20m được chạm khắc công phu và sơn đỏ. Trước đây, nó từng được sử dụng cho các dịp lễ trong Ấn Độ giáo.

Bên cạnh những đền đài và cung điện lộng lẫy, đảo Rattanakosin còn là nơi tập trung nhiều shophouse truyền thống của người Hoa. Một số nhà bị bỏ hoang nhưng cũng có vài công trình được thổi một luồng sinh khí mới. Một ví dụ điển hình là Heritage Corner 1905, một boutique hotel tọa lạc trong một khu dân cư yên ả thành lập từ đầu thế kỉ 20 bởi Vua Rama V. Quanh đó còn có những hàng ăn địa phương được truyền qua nhiều thế hệ được ưa chuộng bởi người dân Bangkok.

Tôi chỉ có thể nhận ra khách sạn nhờ vào biển tên được treo trên cánh cửa chớp đầy hoài niệm. Đây từng là một tiệm trà cho tầng lớp thương nhân, nhưng nay đã trở thành một khách sạn chỉ gồm ba phòng, nơi kiến trúc xưa hài hòa với sự thoải mái và sang trọng hiện đại. Dự án này mất đến bốn năm để hoàn thành và được chú ý đến từng chi tiết. Chỉ thay đổi những phần nào bắt buộc phải sửa. Những phần còn lại như bố cục, một phần tường và sàn gỗ đều được giữ lại để tạo nét nguyên bản của công trình.